Wpis archiwalny. Ten artykuł został automatycznie zaimportowany z poprzedniej wersji Bestiariusza. Proszę daj nam znać jeżeli coś z nim jest nie tak.

Umrzeć z mądrości – recenzja książki „Obóz koncentracji”

Mądrość to cecha pożądana przez każdego przyzwoitego, inteligentnego człowieka. Zapewne każdy miewa czasem marzenia, według których po zażyciu jednej magicznej tabletki pozyskałby całą wiedzę, jaką ludzkość zgromadziła na przestrzeni wieków. Co jednak, gdy mamy do czynienia ze specyfikiem, który pogłębiając naszą mądrość, prowadzi do stopniowej degradacji organizmu? Odpowiedź na to pytanie daje jedno z najsłynniejszych dzieł Thomasa M. Discha, zatytułowane „Obóz koncentracji”.

Ameryka toczy wojnę z całym światem. Wobec narastającego konfliktu, państwo wprowadza pobór do wojska. Louis Sacchetti, człowiek bez końca oddany poezji, odmawia jednak wstąpienia do armii. Zdaje sobie sprawę, że czeka go więzienie. Nie spodziewa się jednak, że zostanie przeniesiony do obozu, w którym będzie musiał zerwać kontakty ze światem zewnętrznym, a ponadto spełniać wszelkie zachcianki opiekunów. Po przybyciu na miejsce, Louisowi nakazuje się prowadzić dziennik i zapisywać wszelkie wrażenia związane z nowym otoczeniem. Wkrótce poeta przekonuje się, że każdego z więźniów cechuje niezwykła mądrość i intelekt. Okazuje się, że skazańcy przyjmują środek zwany Pallidynem, który czyni ich mądrzejszymi, ale jednocześnie powoli zabija. Wkrótce Sacchetti na własnej skórze przekonuje się o ubocznych skutkach przyjmowania specyfiku.

Powieść, w formie pamiętnika pisanego przez głównego bohatera, składa się z dwóch części. W pierwszej Louis Sacchetti opisuje swoje wrażenia tuż po przybyciu do obozu Archimedes. Głównym motywem drugiej jest wspomniany specyfik, Pallidyn, oraz jego następstwa. Czytelnik w czasie lektury towarzyszy Louisowi w jego przemianie, w efekcie której zyskuje on niesamowitą mądrość, jednak tylko krok dzieli go od szaleństwa. Jakby tego było mało – z czasem ciało zaczyna odmawiać mu posłuszeństwa. Rzecz jasna, oprócz Louisa powieść Discha może pochwalić się kilkoma innymi bohaterami, jednak to on zdecydowanie wysuwa się wśród nich na pierwszy plan. Pozostali, poza Mordechajem, sprawiają wrażenie papierowych. Autor zlekceważył nieco kreacje drugoplanowe, kładąc zdecydowanie większy nacisk na treść skrytą w książkowych wydarzeniach.

Thomas Disch umieścił w „Obozie koncentracji” wiele dysput natury teologiczno-filozoficznej. Bohaterowie wielokrotnie spierają się o kwestie fundamentalne, jak istnienie Boga czy sens ludzkiego życia. I chociaż wszechobecny antyteizm i antykatolicyzm momentami sprawia wrażenie zbyt nachalnego, to dialogom nie sposób odmówić błyskotliwości. W powieści występują ponadto liczne nawiązania do największych dzieł literatury światowej, takich jak „Faust” Goethego, a także do nauk wybitnych filozofów, ze świętym Tomaszem z Akwinu na czele. Wszystko to sprawia, że „Obóz koncentracji” czyta się przyjemnie, z niesłabnącym skupieniem. Powieść ma jednak kilka słabszych momentów. Przede wszystkim, część pierwsza jest wyraźnie słabsza od drugiej. Lektura tomu rozpoczynającego powieść momentami dłuży się i nudzi, w przeciwieństwie do tomu zamykającego, który się wręcz pochłania.

Wydanie „Obozu koncentracji” stoi na stosunkowo wysokim poziomie. Podczas czytania nie natknąłem się na literówki ani podobne niedociągnięcia, tłumaczenie nie pozostawia nic do życzenia, zaś cena, wynosząca niespełna dwadzieścia cztery złote, jest stosowna do jakości oraz objętości książki. Jedynym mankamentem, jaki zdołałem dostrzec, jest literówka na wewnętrznej stronie okładki.

Czytać zatem, czy nie czytać? „Obóz koncentracji” cieszy się ogromnym uznaniem amerykańskich czytelników, jednak ja sam nie jestem do niego w pełni przekonany. To dobra powieść z drugim dnem i kilkoma ciekawymi, dość ambitnymi dialogami na fundamentalne tematy. Dzięki temu „Obóz koncentracji” jest jedną z wielu powieści, które zwyczajnie warto przeczytać, choćby w celu wyrobienia sobie indywidualnej opinii na jej temat. Jeśli jednak ktoś szuka pasjonującej, wyjątkowo ambitnej i przejmującej lektury, zapadającej w pamięć na długie lata – to trafił pod zły adres.

Ocena: 6/10

Tytuł: Obóz koncentracji
Tytuł oryginału: Camp concentration
Autor: Thomas M. Disch
Wydawnictwo: Solaris
Tłumaczenie: Dariusz Kopociński
Rok wydania: 2008
Ilość stron: 196
ISBN: 83-89951-85-4
Cena: 23,90zł

Dziękujemy wydawnictwu Solaris za udostepnienie darmowego egzemplarza do recenzji.

Dyskusja