Wpis archiwalny. Ten artykuł został automatycznie zaimportowany z poprzedniej wersji Bestiariusza. Proszę daj nam znać jeżeli coś z nim jest nie tak.

Baśnie z Wysp Brytyjskich – recenzja książki „Tam Lin i Królowa Elfów”

Literacko opracowane przez Andrzeja Sarwę podania i baśnie, zamieszczone w tomie „Tam Lin i Królowa Elfów. Prastare legendy i opowieści z Wysp Brytyjskich”, przedstawiają bogactwo i rozmaitość literatury folkloru brytyjskiego – wyraźne są w nich zatem toposy mitologii goidelskiej i brytańskiej oraz legend arturiańskich, aczkolwiek nie brak w tych opowieściach również wartości moralizatorsko-poznawczych.

Zbiór składa się z sześciu utworów, napisanych – i przetłumaczonych – w sposób przystępny i (dla wszystkich) zrozumiały, pozbawiony średniowiecznych naleciałości, które dziś mogą mieć już zupełnie inne znaczenie albo w ogóle stanowić coś niezrozumiałego. Niemniej, stylistyka lingwistyczna została w miarę zachowana, co wzmacnia pewność, że czyta się autentyczne wielowieczne formy literackie folkloru.

Bodaj najbardziej wyraźną z opowieści tego zbioru jest tytułowa, „Tam Lin i Królowa Elfów”, historia o szlachetnym młodzieńcu, na którego opadła klątwa klątwa monarchini Siedziby Wróżek. Strzegł lasu Carterhaugh, gdzie każda panna, jaka się tam przypadkiem zjawiła, musiała oddać mu w zamian za wolność swój wianek. Uwolniony z tego brzemienia został przez ukochaną w noc Samhain. Jest to bardzo ważne w kulturze Wysp (szczególnie w Szkocji) podanie o sile odwagi i miłości, męstwie i poświęceniu.

„Przygoda króla” z kolei bardziej zwraca się w stronę legend arturiańskich. Już na samym początku opowieści czytelnik zapoznaje się z rycerzem wyruszającym na polowanie, gdzie w gęstym borze goniąc za zwierzyną, odłącza się od konfratrów. Jeszcze nim zapada zmrok dociera do tajemniczego dworu, w którym mieszka niezbyt urodziwa dama. Tak naprawdę jest to przeklęta piękność czekająca na wybawienie, ów rycerz podejmuje się próby i wychodzi z niej zwycięsko. Przed nim ukazuje się przepiękna białogłowa, a niedługo potem obje stają się małżeństwem.

Odmienny jest za to tekst „Rycerz i Alison Gross”. Dawno temu Alison za nieśmiertelność oddała swą urodę, obecnie stała się osamotnioną, znużoną życiem i niedążącą do niczego szkaradą. Do samotni w leśnej głuszy, gdzie wznosiło się jej własne zamczysko dotarł pewnego razu cny rycerz, któremu zaproponowała – najpierw dobrowolnie, potem pod groźbą – małżeństwo. On odmówił, za co został przemieniony w węża. Owa opowieść jest bardzo sugestywna i pomimo upływu lat oraz baśniowego anturażu nadal aktualna, oto zaakcentowana jest ludzka pycha i chciwość, z drugiej strony dowód, że mamona nie włada wszystkimi dziedzinami życia, a na dodatek utwór ukazuje przypadkowe nieszczęście, jakie może przydarzyć się każdemu.

Historie opracowane przez Sarwę (także trzy pozostałe opowieści, „Geraint i Enida”, „Fiann i biała łania” i „Opoweść o Zaklętej Krainie”) łączą w sobie ogólnie rzecz ujmując zbliżone motywy, a schemat fabularny w dużej mierze przypomina strukturę klasycznej baśni. Zasadniczymi elementami organizującymi intrygę utworu są w nich podróż, przemiana i próby, co odpowiada konstrukcji bajki magicznej. W opowieściach, w których występują ludzcy rycerze z kolei widać wpływ ideału arturiańskiego – motyw ten pozwala także zapoznać się z modłą stanu rycerskiego średniowiecza. Co prawda jej wartości, rytuały, symbole i bohaterowie (dla przedstawicieli tejże grupy) mogą być współcześnie całkowicie niezrozumiałe, aczkolwiek dawka „zastosowanej” wiedzy w tych utworach może niektórym nakreślić, jak to zjawisko mniej więcej wyglądało i czym się cechowało.

Warto również zaznaczyć, że choć są to zbeletryzowane opowieści i zasadniczo brak im pełnoprawnej formuły tekstu folkloru, to materiału źródłowego trzymają się bardzo dobrze. Język, wartości, sposób narracji i prezentacji świata przedstawionego mocno nawiązuje do powszechnie znanych tekstów kultury ludowej, zachowane gdzieniegdzie archaizmy i opisowość zakrawająca niejednokrotnie o infantylizację stanowi wyłącznie element mający akcentować quasi-przynależność gatunkowo-rodzajową.

„Tam Lin i Królowa Elfów” to niestety jedna z nielicznych książek wydanych w Polsce, pozwalająca czytelnikom zgłębiać folklor Wysp Brytyjskich, aczkolwiek sam w sobie zbiór zawiera w sobie najbardziej kluczowe motywy z wierzeń tego regionu, a do tego umożliwia zapoznanie się z dwoma z najważniejszych bohaterów celtyckiej kultury, Tam Linem oraz Królową Elfów. Choć tę drugą spotkać można o wiele częściej, ale pod zmienionym mianem.

Książka do kupienia pod adresem: http://ksiegarnia-armoryka.pl/Tam_Lin_i … skich.html

E-book do kupienia na stronie: http://virtualo.pl/ebook/tam-lin-i-krol … kich/5683/.

Obrazek

Ocena: 5/5

Dyskusja