Wpis archiwalny. Ten artykuł został automatycznie zaimportowany z poprzedniej wersji Bestiariusza. Proszę daj nam znać jeżeli coś z nim jest nie tak.

O bogach wikingów wiesz wszystko? – recenzja książki „Edda starsza i młodsza”

Gdyby nie dzieło islandzkiego poety i historyka, Snorrego Sturlusona (ur. 1179-1241 roku) oraz księgi znacznie starszej, zapewne nie wiedzielibyśmy tak wiele o kulturze, zwyczajach i wierzeniach staroskandynawskich, a cała popkultura związana z wikingami i mitologią nordycką bazowałaby na nieco uboższych w treść utworach czy przekazach. Dlatego każdy szanujący się miłośnik bądź badacz dawnych czasów i wiary Północy powinien oddać się lekturze zarówno „Eddy starszej”, jak i „Eddy młodszej”.

W literaturze islandzkiej najstarszym i zdaje się najważniejszym dziełem jest „Edda starsza”, zwana też „poetycką”. Jej autorstwa nie można obecnie ustalić, a niektóre sprawy techniczne, stylistyczne i rodzajowe sprawiają, że badacze zastanawiają się nad tym, czy przypadkiem za nią nie stoi szereg twórców, „rejestratorów” – chociaż wciąż jest to księga w pełni anonimowego autorstwa. Mimo że jest to najbardziej wiekowy tekst kultury staroislandzkiej, został odnaleziony dopiero w pierwszej połowie XVII wieku, a do Polski zawitał na początku XIX wieku w przekładzie Joachima Lolewela, którego też tłumaczenie można spotkać w zbiorczym wydaniu „Edda starsza i młodsza” spod szyldu wydawnictwa Armoryka.

„Edda starsza” – chociaż nie jest to jej pierwotna nazwa (ta także póki co pozostaje nieznana), obecna zaś została nazwana od „Eddy prozaicznej” – to zasadniczo zbiór dwudziestu dziewięciu pieśni, poświęconych bogom, bohaterom i wojownikom. Utwory mityczne oraz pieśni heroiczne to bogactwo starego świata wikingów, z którego można poznać minioną obyczajowość, wierzenia i światopogląd dawnych Skandynawów, zawarte są w nim również prawa i obowiązki nadane ludziom przez Odyna. W dodatku pieśni napisane są stylem, od którego wywodzi się termin definiujący gatunek – „eddyczny”.

W drugiej części książki znajduje się „Edda młodsza”, inaczej „Edda prozaiczna”, autorstwa Snorrego Sturlusona, stanowiąca trójdzielne dzieło, składające się na: tzw. część środkową, gdzie autor doradza przyszłym skaldom, tworzy wiele wskazówek, porad, swego rodzaju reguł poezji skaldycznej; o mitologii, gdzie przytoczone są i omówione mity nordyckie; oprócz tego w księdze czytelnik znajdzie także poemat na cześć norweskiego władcy Haakona IV Starego.

W „Eddzie młodszej” Snorri omawia pewne wątki z perspektywy specjalisty naukowego. W przypadku swoistego podręcznika dla skaldów, tj. „Języka poezji”, doradza poetom jako mentor, nauczyciel tego „rzemiosła” (swą wiedzę i talent na temat udowadnia w poemacie na część Haakona). Z kolei w części poświęconej mitologii często cytuje i komentuje fragmenty z „Eddy starszej”, omawia nordyckie wierzenia i snuje pewne teorie na temat powstawania, ewoluowania mitów (np. o tym, że postacie bogów były wcześniej wielkimi wodzami i królami, których pośmiertny kult przerodził się w kul boski).

Niewątpliwie przeczytanie obu tych dzieł – w odpowiedniej chronologii – daje czytelnikowi możliwość szerokiego zapoznania się z kulturą, obyczajowością, wierzeniami, historią oraz bohaterami wikingów. Dodatkowo odbiorca może poznać to wszystko od strony warsztatu: z odpowiednim komentarzem i omówieniem, objaśniającym funkcjonowanie poszczególnych elementów kultury i nierzadko ich właściwą rolę. „Edda starsza i młodsza”, mimo że to dwie autonomiczne księgi, napisane w różnych okresach i przez różnych autorów, stanowią nieodzowne kompendium wiedzy na temat minionej epoki wikingów oraz obrazują nam rozwój literatury islandzkiej, za sprawą lektury najstarszego znanego dzieła i jednego ze starszych podręczników dla skaldów.

Wersja papierowa: https://ksiegarnia-armoryka.pl/Edda_sta … iczna.html

e-book: http://virtualo.pl/ebook/edda-starsza-p … a-i129295/

Ocena: 5/5

Dyskusja